NGHIÊN CỨU CÔNG NGHỆ SINH HỌC TRÊN THẾ GIỚI VÀ KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG Ở VIỆT NAM

NGHIÊN CỨU CÔNG NGHỆ SINH HỌC TRÊN THẾ GIỚI VÀ KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG Ở VIỆT NAM

Nguyễn Văn Hiếu¹, GS.TSKH. Vũ Quang Mạnh², TS. Lê Thị Hường Hoa²

¹Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2

²Trường Đại học Hòa Bình

Tác giả liên hệ: vqmanh@gmail.com

Ngày nhận: 02/12/2025

Ngày nhận bản sửa: 02/12/2025

Ngày duyệt đăng: 24/02/2026

DOI: 10.71192/798689gwlisg

Tóm tắt

Công nghệ sinh học (CNSH) là lĩnh vực khoa học công nghệ mũi nhọn, có vai trò quan trọng trong phát triển bền vững, an ninh lương thực, y tế và bảo vệ môi trường. Trên thế giới, sự phát triển nhanh chóng của các nền tảng công nghệ mới như chỉnh sửa gene, RNA therapeutics, sinh học tổng hợp, trí tuệ nhân tạo trong sinh học và biomanufacturing đã tạo ra những đột phá mang tính hệ thống, làm thay đổi cách thức nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa sản phẩm sinh học. Trong bối cảnh đó, Việt Nam được đánh giá là quốc gia có mức độ đa dạng sinh học cao, sở hữu nguồn gen, vi sinh vật và hệ sinh thái phong phú, tạo nền tảng sinh học quan trọng cho phát triển CNSH. Bài báo tổng quan này được thực hiện, nhằm: (i) phân tích vai trò của đa dạng sinh học Việt Nam như nền tảng cho phát triển công nghệ sinh học; (ii) tổng hợp một số xu hướng nghiên cứu công nghệ sinh học tiêu biểu trên thế giới hiện nay; và (iii) định hướng ứng dụng và thành tựu bước đầu của CNSH tại Việt Nam trong các lĩnh vực nông nghiệp, y – dược và môi trường. Các cơ sở tài liệu được thu thập từ các cơ sở dữ liệu khoa học quốc tế chính thức, cùng các báo cáo và văn bản chính sách của Nhà nước. Kết quả phân tích tổng quan cho thấy, tài nguyên đa dạng sinh học của Việt Nam đóng vai trò như “cơ sở sinh học” ưu thế chiến lược, cung cấp nguồn vật liệu và dữ liệu ban đầu thiết yếu cho nghiên cứu và ứng dụng CNSH. Các xu hướng toàn cầu đang rút ngắn chu kỳ nghiên cứu – phát triển, thúc đẩy chuyển giao và thương mại hóa công nghệ sinh học. Tuy nhiên, việc phát triển CNSH ở Việt Nam vẫn đối mặt với những thách thức về hạ tầng công nghệ, dữ liệu sinh học, nguồn nhân lực và cơ chế liên kết. Bài báo đề xuất một số định hướng nhằm phát triển công nghệ sinh học ở Việt Nam theo hướng hiệu quả và bền vững.

Từ khóa: Công nghệ sinh học, đa dạng sinh học, xu hướng nghiên cứu và ứng dụng, chuyển giao công nghệ, Việt Nam.

On Biotechnology Research Around the World and Its Potential Applications in Vietnam

Dr. Nguyen Van Hieu¹, Prof. Dr.Sc. Vu Quang Manh, Dr. Le Thi Huong Hoa²

¹Hanoi Pedagogical University 2

²Hoa Binh University

Corresponding Author: vqmanh@gmail.com

Abstract

Biotechnology is a pivotal scientific and technological domain underpinning sustainable development, food security, healthcare, and environmental protection. Recent global advances in key platform technologies – including genome editing, RNA-based therapeutics, synthetic biology, artificial intelligence in life sciences, and biomanufacturing – have fundamentally transformed biotechnology research, development, and commercialization. Vietnam, as a biodiversity-rich country with abundant genetic resources, diverse microorganisms, and heterogeneous ecosystems, possesses a strong biological foundation for biotechnology development. This study aims to: (i) assess the role of Vietnam’s biodiversity as a foundational resource for biotechnology; (ii) summarize major global trends in modern biotechnology; and (iii) analyze application directions and recent achievements of biotechnology in Vietnam, particularly in agriculture, biomedicine, and environmental management. This comprehensive analysis is based on a narrative review of peer-reviewed publications from major international databases, supplemented by national reports and policy documents. The findings identify Vietnam’s biodiversity as strategic biological capital, providing critical resources for biotechnological research and innovation. Global technological advances are accelerating research and development cycles and facilitating technology transfer and commercialization. In Vietnam, significant progress has been achieved in crop improvement, vaccine production, diagnostics, and environmental biotechnology. However, persistent challenges remain, including inadequate technological infrastructure, limited integration of biological data, shortages of high-quality human resources, and weak research–industry linkages. This review offers evidence-based insights and recommendations to inform policy development and strategic planning for the sustainable advancement of biotechnology in Vietnam.

Keywords: Biotechnology, Biodiversity, Platform technologies, Biotechnological innovation, Sustainable development, Vietnam, Technology transfer.

Toàn văn xem tại đây: