Hành vi sử dụng AI của sinh viên Việt Nam: Vai trò của niềm tin vào khả năng sử dụng, nhận thức và rủi ro đạo đức

HÀNH VI SỬ DỤNG AI CỦA SINH VIÊN VIỆT NAM: VAI TRÒ CỦA NIỀM TIN VÀO KHẢ NĂNG SỬ DỤNG, NHẬN THỨC VÀ RỦI RO ĐẠO ĐỨC

 Ngô Văn Giang¹, Nguyễn Xuân An², Hoàng Vũ Linh Chi³, Ngô Thanh Thủy⁴

¹Trường Đại học Hà Nội

²Trường Đại học Hòa Bình

³Trường Đại học Kinh tế – ĐHQGHN

⁴Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam

Tác giả liên hệ: nxan@daihochoabinh.edu.vn

Ngày nhận: 01/4/2026

Ngày nhận bản sửa: 15/4/2026

Ngày duyệt đăng: 24/4/2026

Tóm tắt

Trong bối cảnh giáo dục đại học Việt Nam chuyển đổi số mạnh mẽ, việc sinh viên tận dụng các công cụ Trí tuệ nhân tạo (AI) đã trở thành xu hướng phổ biến. Tuy nhiên, hành vi sử dụng AI của sinh viên không chỉ phụ thuộc vào yếu tố công nghệ mà còn chịu ảnh hưởng của niềm tin vào khả năng sử dụng AI và các yếu tố đạo đức. Bài viết này trình bày kết quả nghiên cứu thực nghiệm nhằm kiểm định mô hình tích hợp giữa mô hình chấp nhận công nghệ (TAM), niềm tin vào khả năng sử dụng AI và nhận thức đạo đức thông qua phân tích PLS-SEM. Dữ liệu được thu thập từ 310 sinh viên Việt Nam cho thấy thái độ đối với AI có ảnh hưởng mạnh nhất đến ý định sử dụng AI, trong khi niềm tin vào khả năng sử dụng AI có vai trò quan trọng trong việc hình thành các yếu tố nhận thức về sự hữu dụng và dễ sử dụng. Nhận thức đạo đức góp phần thúc đẩy ý định sử dụng AI có trách nhiệm, song không ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi thực tế. Kết quả gợi ý các cơ sở giáo dục cần tăng cường bồi dưỡng năng lực sử dụng AI, giáo dục đạo đức AI và xây dựng chính sách hỗ trợ để rút ngắn khoảng cách giữa ý định và hành vi sử dụng thực tế. Nghiên cứu cũng chỉ ra một số hạn chế và đề xuất hướng nghiên cứu mở rộng trong tương lai.

Từ khóa: Niềm tin vào khả năng làm chủ AI, nhận thức đạo đức về AI, nhận thức về rủi ro đạo đức của AI, TAM, hành vi sử dụng AI, PLS-SEM.

Toàn văn xem tại đây