MICRORNA VÀ TIỀM NĂNG ỨNG DỤNG TRONG CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ BỆNH

PGS.TS. Lê Quang Huấn

Trường Đại học Hòa Bình

Tác giả liên hệ: lqhuan@daihochoabinh.edu.vn

Ngày nhận: 28/01/2026

Ngày nhận bản sửa: 30/01/2026

Ngày duyệt đăng: 24/02/2026

DOI: 10.71192/506019qwolxr

Tóm tắt

MicroRNA (miRNA) là các phân tử RNA không mã hóa, ngắn (19-25 nucleotide), đóng vai trò then chốt trong việc điều hòa biểu hiện gen sau phiên mã. Bằng cách liên kết với RNA thông tin (mRNA) mục tiêu, miRNA có thể dẫn đến sự phân cắt của mRNA hoặc ức chế quá trình dịch mã, qua đó, kiểm soát việc sản xuất protein. Quá trình điều hòa này ảnh hưởng đến vô số hoạt động sinh học của tế bào, bao gồm sự biệt hóa, tăng sinh, và quá trình chết theo lập trình (apoptosis).

Với vai trò là “bậc thầy” điều hòa gen, miRNA đã nổi lên như một công cụ đầy hứa hẹn trong y học hiện đại. Sự thay đổi trong hồ sơ biểu hiện của miRNA có liên quan chặt chẽ đến nhiều bệnh lý ở người, bao gồm ung thư, bệnh tim mạch, và các rối loạn chuyển hóa. Nhờ tính ổn định cao và khả năng phát hiện trong các dịch cơ thể, microRNA đang được nghiên cứu rộng rãi như các dấu ấn sinh học không xâm lấn, có tiềm năng trong chẩn đoán sớm, phân tầng nguy cơ và theo dõi đáp ứng điều trị. Đồng thời, việc can thiệp điều hòa microRNA mở ra hướng tiếp cận mới cho các chiến lược điều trị nhắm đích và cá thể hóa trong lâm sàng.

Bài báo này sẽ đi sâu vào các khía cạnh chính sau: (i) cơ chế sinh học và chức năng điều hòa của miRNA trong các quá trình sinh lý bình thường; (ii) vai trò của sự rối loạn điều hòa miRNA trong cơ chế bệnh sinh của các bệnh lý phổ biến; (iii) tiềm năng ứng dụng của miRNA như một dấu ấn sinh học trong chẩn đoán và tiên lượng; và (iv) những tiến bộ và thách thức gần đây trong việc phát triển các liệu pháp dựa trên miRNA.

Từ khóa: MicroRNA, điều hòa gen sau phiên mã, dấu ấn sinh học, chẩn đoán ung thư, liệu pháp RNA, bệnh tim mạch, y học chính xác.

MicroRNAs and Their Potential Applications in Disease Diagnosis and Treatment

         Assoc. Prof., Dr. Le Quang HuanHoa Binh University

Corresponding author: lqhuan@daihochobinh.edu.vn

Abstract

MicroRNAs (miRNAs) are short non-coding RNA molecules (19-25 nucleotides) that play a pivotal role in the post-transcriptional regulation of gene expression. By binding to target messenger RNAs (mRNAs), miRNAs can induce mRNA degradation or inhibit translation, thereby controlling protein production. This regulatory process influences a wide range of cellular biological activities, including differentiation, proliferation, and programmed cell death (apoptosis).

As “master regulators” of gene expression, miRNAs have emerged as highly promising tools in modern medicine. Alterations in miRNA expression profiles are closely associated with numerous human diseases, including cancer, cardiovascular disorders, and metabolic diseases. Owing to their high stability and detectability in body fluids, miRNAs are being extensively investigated as non-invasive biomarkers with significant potential for early diagnosis, risk stratification, and monitoring of therapeutic responses. In parallel, therapeutic modulation of miRNAs offers novel avenues for targeted and personalized treatment strategies in clinical practice.

This article focuses on the following key aspects: (1) the biological mechanisms and regulatory functions of miRNAs in normal physiological processes; (2) the role of miRNA dysregulation in the pathogenesis of common diseases; (3) the potential application of miRNAs as biomarkers for diagnosis and prognosis; and (4) recent advances and challenges in the development of miRNA-based therapies.

Keywords: miRNA, Post-transcriptional regulation, Biomarker, Cancer diagnosis, RNA therapeutics, Cardiovascular disease, Precision medicine.

Toàn văn xem tại đây: