Phát huy vai trò mới của trường đại học trong khởi nghiệp đổi mới, sáng tạo

Nói là vai trò mới, bởi vì từ trước đến nay, trường đại học chưa đảm nhận vai trò này: Kết nối các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo với các nhà đầu tư, kết nối với khu vực, quốc tế. Tất cả đặt trong hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, nhằm tạo ra một thế hệ doanh nghiệp mới, có đủ năng lực tiếp cận thị trường toàn cầu.

Trường Đại học Hòa Bình là một trong hai trường tư thục trong cả nước và trường duy nhất phía Bắc trong khối đại học tư, được giao nhiệm vụ khoa học và công nghệ của Nhà nước: thực hiện nhiệm vụ khoa học thuộc Đề án 844 cấp Nhà nước.

Sau gần 12 tháng triển khai, nhiệm vụ khoa học này đã được hoàn thành. Thành công lớn nhất là nhiệm vụ đã trang bị các phương pháp và kỹ năng tiên tiến, cập nhật để phát triển năng lực chuyên sâu cho 10 nhóm doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, nhà sáng lập, đồng sáng lập của các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Theo TS. Phạm Hồng Quất, TS. Phạm Hồng Quất – Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ, triết lý của các nước khởi nghiệp thành công là họ hỗ trợ cho top người đi đầu, để sau đó, top người này quay trở lại hỗ trợ cho người đi sau. Muốn kết nối chiều sâu để tạo ra thị trường thực chất, giá trị tăng trưởng thực chất, cần có những con người thay đổi tư duy thực chất. Không thể làm theo phong trào như cũ. Nghị quyết 68 về kinh tế tư nhân chính là cơ sở để thay đổi tư duy, đối với nhà trường cũng vậy. Và chính Trường Đại học Hòa Bình đã thực hiện thành công. Khu vực nhà nước cũng đang tự thay đổi, chuyển dịch và thậm chí là chuyển sang giúp cho khu vực kinh tế tư nhân, đẩy họ lên. Với một số người tiên phong trong hai khóa đào tạo của Trường Đại học Hòa Bình, những người tham gia ký kết, truyền cảm hứng tại Trường Đại học Hòa Bình, chính là những người trong nhóm người tiên phong ấy. Họ sẽ là những người hướng dẫn, cố vấn, huấn luyện viên, chuyên gia, những người dẫn dắt, để lan tỏa những mô hình khởi nghiệp mới.

Trường Đại học Hòa Bình đã xây dựng bộ tiêu chí tuyển chọn startup, nhà sáng lập, đồng sáng lập trong các lĩnh vực (mỹ thuật công nghiệp, du lịch – khách sạn, fintech, sức khỏe, y dược, logistics, thương mại điện tử); khung chương trình đào tạo và nội dung đào tạo cơ bản và đào tạo nâng cao (chuyên sâu) cho startups, nhà sáng lập, đồng sáng lập; xây dựng các bài tập tình huống, câu chuyện khởi nghiệp đổi mới sáng tạo gắn với khung chương trình và tài liệu đào tạo. Hai khóa đào tạo đã được thực hiện theo hướng này.

Khóa đào tạo nâng cao năng lực cơ bản cho 60 học viên đến từ 34 doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo đã giúp các startups, startup founders, cofounders thấy được để tạo nên thành công và phát triển bền vững, các doanh nghiệp khởi nghiệp cần tập trung vào 7 yếu tố chính: (1) Có ý tưởng kinh doanh đột phá – đáp ứng nhu cầu thị trường, bởi lẽ, thực tế cho thấy, startup thành công thường giải quyết một vấn đề thực tiễn hoặc đưa ra giải pháp mới mà thị trường cần, ý tưởng có thể không quá “hoành tráng”, nhưng phải thiết thực và có thị trường tiềm năng; (2) Đội ngũ sáng lập, đồng sáng lập doanh nghiệp tâm huyết và có năng lực; (3) Khả năng thích ứng và đổi mới liên tục, linh hoạt để đáp ứng được thị trường thay đổi nhanh; (4) Chiến lược huy động và quản lý vốn hiệu quả, biết cách gọi vốn (từ nhà đầu tư, quỹ, ngân hàng, khách hàng trả trước…) và sử dụng vốn hợp lý, minh bạch; (5) Khai thác sức mạnh công nghệ và số hóa để tối ưu quy trình, mở rộng kênh bán hàng, nâng cao trải nghiệm khách hàng; (6) Xây dựng thương hiệu và mở rộng mạng lưới quan hệ, thể hiện ở chỗ startup thành công luôn chú trọng đến truyền thông, thương hiệu, đồng thời, kết nối chặt chẽ với doanh nghiệp, trường đại học, chuyên gia, quỹ đầu tư để có hệ sinh thái hỗ trợ; (7) Kiên trì, bền bỉ, dám đối diện thất bại, bởi vì, hầu hết startup đều gặp khó khăn, thậm chí thất bại một vài lần; những doanh nghiệp thành công thường có tinh thần kiên trì, học hỏi từ sai lầm và không bỏ cuộc. Các doanh nghiệp chia sẻ các chủ đề gắn liền với chương trình đào tạo cơ bản và thực tiễn vận hành của các doanh nghiệp khởi nghiệp, có ý nghĩa thực tiễn, ứng dụng cao. Học viên được trải nghiệm thêm các kiến thức văn hóa doanh nghiệp, về “insight” của khách hàng, về góc độ nhu cầu và xu hướng thị trường.

Kết thúc khóa đào tạo cơ bản, 10 nhóm startups, nhà sáng lập, đồng sáng lập của các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo… đã được lựa chọn để bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên sâu. Không chỉ là nơi học tập, đây mà còn là nơi chia sẻ, kết nối và cùng nhau kiến tạo những giá trị mới cho hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam – không chỉ trong phạm vi trường đại học, mà còn mở rộng ra cộng đồng, doanh nghiệp và xã hội. Việc nâng cao năng lực của đội ngũ sáng lập và đồng sáng lập là yếu tố cốt lõi. Nhà trường có đội ngũ giảng viên chuyên sâu, chuyên gia giàu kinh nghiệm thực tiễn. Các học viên cho rằng, tinh thần văn hóa khởi nghiệp đã lan tỏa trong cộng đồng Nhà trường và các doanh nghiệp. Những giá trị, những kiến thức kinh doanh, kỹ năng chuyên sâu, tư duy đổi mới và khả năng thích ứng linh hoạt của các startups, nhà sáng lập, đồng sáng lập chính là động lực cơ bản, cốt lõi để nâng cao năng lực chuyên môn, giải quyết các bài toán thực tiễn. Điều đặc biệt là các học viên được học hỏi trực tiếp từ các chuyên gia đầu ngành và cố vấn khởi nghiệp, tiếp cận các case study thực tế để áp dụng ngay vào hoạt động doanh nghiệp. Bên cạnh đó, khóa đào tạo còn triển khai hoạt động tư vấn, coaching 1/1 cho doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo với sự tham gia của 10 chuyên gia trong nước về các lĩnh vực: tài chính, nhân sự, mô hình kinh doanh, xây dựng văn hóa doanh nghiệp…

Kết thúc hai khóa đào tạo, Nhà trường đã tổ chức Hội nghị kết nối startup với các tập đoàn/doanh nghiệp và xây dựng mạng lưới hỗ trợ giữa học viên, chuyên gia, cố vấn và các doanh nghiệp. Tại đây, các chuyên gia tiếp tục chia sẻ những kinh nghiệm qúy trong đào tạo khởi nghiệp.

Về vai trò của Nhà trường, PGS.TS. Tô Ngọc Hưng – Hiệu trưởng, Chủ nhiệm nhiệm vụ khẳng định: “Để một startup có thể tồn tại, phát triển và vươn tầm, năng lực của đội ngũ sáng lập và đồng sáng lập là yếu tố cốt lõi, họ cần được trang bị không chỉ kiến thức kinh doanh mà còn cả những kỹ năng chuyên sâu, tư duy đổi mới và khả năng thích ứng linh hoạt; đặc biệt là có sự hỗ trợ của các tập đoàn, doanh nghiệp lớn, các nhà/quỹ đầu tư về các nguồn lực. Do vậy, việc các doanh nghiệp đầu tư, liên kết với startup đang là xu hướng, và cần được thúc đẩy để doanh nghiệp tận dụng được nguồn lực bên ngoài phục vụ đổi mới sáng tạo, còn startup có các hỗ trợ cần thiết để tăng tốc phát triển”. Đại diện Nhà trường, TS. Nguyễn Văn Ngữ, Bí thư Đảng ủy, cho biết: “Hội nghị là diễn đàn quan trọng giúp các doanh nghiệp khởi nghiệp có cơ hội tiếp cận nguồn vốn, tìm kiếm đối tác chiến lược, mở rộng thị trường và tham gia vào chuỗi giá trị cùng các tập đoàn, doanh nghiệp lớn. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để Trường Đại học Hòa Bình tiếp tục phát huy vai trò là đơn vị đồng hành, hỗ trợ phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia”.

Theo TS. Đàm Quang Thắng – Chủ tịch Hội đồng Cố vấn Khởi nghiệp sáng tạo Quốc gia, điểm mới trong triển khai nhiệm vụ của Trường Đại học Hòa Bình là khi xây dựng bộ tiêu chí tuyển chọn, Nhà trường đã tập trung mạnh vào đánh giá ý tưởng khởi nghiệp. Đó là những ý tưởng phải giải quyết bài toán thực tế, mang tới giải pháp cho thị trường cụ thể, cân nhắc đến yếu tố cạnh tranh với các đối thủ lớn, mức độ kỳ vọng của thị trường vào giải pháp sáng tạo.  Chương trình đào tạo khởi nghiệp đổi mới sáng tạo gắn liền với bức tranh toàn cầu, thiết kế chương trình đặt trọng tâm vào “thoái vốn”. Đối với các startups đã bước đầu chinh phục được thị trường, đào tạo để họ tăng tốc và có thể dẫn dắt xu hướng. Khách hàng là cốt lõi trong khởi nghiệp. Do vậy, chương trình coi trọng đào tạo tư duy, cách thức tận dụng nguồn lực, đúng trọng tâm, đúng văn hóa khởi nghiệp, coi đó là chìa khóa để “ươm tạo” thành công.

Như vậy, thông qua việc thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ 844, Trường Đại học Hòa Bình đã thể hiện vai trò mới, mở ra cách làm mới, hướng đi mới, mở ra hệ sinh thái mới, khác biệt cách làm cũ, cầu nối hiệu quả cho các doanh nghiệp trẻ trong khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo.

TS. Trần Bá Dung