Nâng cao năng lực chuyên sâu cho startup – Chìa khóa phát triển bền vững hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Việt Nam

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu biến động mạnh mẽ, đổi mới sáng tạo không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu sống còn đối với các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp khởi nghiệp. Tại Việt Nam, phong trào khởi nghiệp đổi mới sáng tạo (KNĐMST) những năm gần đây phát triển nhanh cả về số lượng lẫn chất lượng, song cũng đang đối mặt với nhiều thách thức lớn về nguồn lực, năng lực quản trị, khả năng tiếp cận thị trường và vốn đầu tư. Trước thực tiễn đó, nhiệm vụ khoa học và công nghệ “Nâng cao năng lực chuyên sâu cho doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo (startups), nhà sáng lập, đồng sáng lập của các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo (startup founders, cofounders)” do Trường Đại học Hòa Bình chủ trì đã trở thành một mô hình hỗ trợ có ý nghĩa quan trọng, góp phần củng cố nền tảng phát triển bền vững cho hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam.

Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo – động lực của tăng trưởng kinh tế

Doanh nghiệp khởi nghiệp là những tổ chức kinh tế non trẻ nhưng mang trong mình tư duy đổi mới, khả năng phản ứng nhanh với thị trường và tiềm năng tạo ra giá trị gia tăng lớn. Theo thống kê, Việt Nam hiện có khoảng 3.800 startup, thu hút hàng trăm triệu USD vốn đầu tư mạo hiểm mỗi năm và từng bước ghi dấu ấn trên bản đồ đổi mới sáng tạo toàn cầu. Tuy nhiên, đằng sau những con số ấn tượng ấy là không ít khó khăn mà các startup phải đối mặt: thiếu kỹ năng quản trị, hạn chế về tài chính, thiếu đội ngũ nhân sự chất lượng cao, kinh nghiệm gọi vốn còn yếu và hệ sinh thái hỗ trợ chưa đồng bộ.

Thực tế cho thấy, nhiều startup Việt Nam có ý tưởng tốt nhưng chưa đủ năng lực triển khai, hoặc chưa sẵn sàng mở rộng quy mô và tiếp cận nhà đầu tư. Chính vì vậy, việc đào tạo, bồi dưỡng năng lực chuyên sâu cho startup, nhà sáng lập và đồng sáng lập là giải pháp mang tính căn cơ, giúp họ không chỉ “khởi nghiệp” mà còn “trụ vững và tăng trưởng”.

Đào tạo chuyên sâu – từ nền tảng đến thực tiễn

Nhiệm vụ do Trường Đại học Hòa Bình chủ trì được thiết kế với cách tiếp cận toàn diện, bắt đầu từ việc khảo sát nhu cầu thực tế, xây dựng bộ tiêu chí tuyển chọn khoa học, cho tới tổ chức các khóa đào tạo từ cơ bản đến chuyên sâu. Điểm nổi bật của chương trình là sự kết hợp hài hòa giữa kiến thức học thuật, kinh nghiệm thực tiễn và mentoring trực tiếp từ các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực khởi nghiệp, tài chính, công nghệ và quản trị.

Các khóa đào tạo cơ bản tập trung trang bị cho startup những năng lực nền tảng như tư duy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, quản trị nhân sự, quản lý dòng tiền, marketing số, xây dựng văn hóa doanh nghiệp; hỗ trợ các doanh nghiệp xác định điểm mạnh/yếu của mô hình kinh doanh, hoàn thiện kế hoạch tài chính và chiến lược vận hành; tạo không gian thực hành, trao đổi chuyên môn, kết nối với chuyên gia và doanh nghiệp thực tiễn thông qua tham quan, case study và mentoring. Dựa trên quá trình tổ chức 02 khóa đào tạo cơ bản của nhiệm vụ, có thể tổng hợp một số điểm mạnh nổi bật gồm: Chương trình đào tạo được tổ chức chuyên nghiệp, giảng viên chất lượng, nội dung bám sát nhu cầu thực tế; tỷ lệ hoàn thành cao cho thấy tính cam kết của học viên; Nội dung đào tạo kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, tham quan thực tế giúp liên kết kiến thức với thực tiễn doanh nghiệp, tăng tính học tập trải nghiệm cho startups, nhà sáng lập, đồng sáng lập của các doanh nghiệp KN ĐMST trong các lĩnh vực mỹ thuật công nghiệp, du lịch – khách sạn, fintech, sức khỏe, y dược, logistics, thương mại điện tử… Đây là những “viên gạch đầu tiên” giúp doanh nghiệp hình thành bộ khung vận hành ổn định, và là tiền đề cho việc lựa chọn và bồi dưỡng sâu 10 nhóm startups triển vọng tham gia chương trình chuyên sâu tiếp theo.

Trên nền tảng đó, khóa đào tạo chuyên sâu thiết kế chương trình đào tạo chuyên sâu bài bản, thực tiễn và có tính ứng dụng cao. Khóa học được xây dựng trên 08 modun trọng tâm, bám sát nhu cầu thực tế của doanh nghiệp khởi nghiệp, nội dung đào tạo được đánh giá phù hợp bởi 03 chuyên gia độc lập, đảm bảo chất lượng khoa học và sự cập nhật theo xu hướng khởi nghiệp hiện nay. Đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm, từng tư vấn và hỗ trợ nhiều doanh nghiệp. Sự tham gia của họ tạo ra sự chuyển biến rõ rệt cho từng nhóm học viên. Một trong những điểm nổi bật của khóa học là mô hình học tập tích hợp giữa lý thuyết chuyên sâu, phân tích tình huống thực tiễn liên quan trực tiếp đến doanh nghiệp, tư vấn – coaching 1:1 với chuyên gia tại doanh nghiệp. Điều này tạo ra “đường dẫn” ngắn nhất từ kiến thức đến thực hành, giúp doanh nghiệp áp dụng ngay vào hoạt động sản xuất – kinh doanh.

Hiệu quả rõ nét từ chương trình

Kết quả triển khai nhiệm vụ cho thấy tác động tích cực và thực chất. Hơn 30 startup tham gia đào tạo cơ bản, 10 doanh nghiệp tiêu biểu được lựa chọn đào tạo chuyên sâu, nhiều doanh nghiệp đã điều chỉnh mô hình kinh doanh, cải thiện năng lực quản trị và ghi nhận tăng trưởng doanh thu sau chương trình. Đặc biệt, một số startup đã kết nối thành công với nhà đầu tư, đối tác chiến lược và ký kết các thỏa thuận hợp tác kinh doanh cụ thể.

Không chỉ mang lại lợi ích cho doanh nghiệp, chương trình còn góp phần nâng cao năng lực đào tạo khởi nghiệp cho đội ngũ giảng viên của Trường Đại học Hòa Bình, qua đó tạo ra hiệu ứng lan tỏa lâu dài trong hệ sinh thái giáo dục – khởi nghiệp.

Định hình mô hình hỗ trợ khởi nghiệp bền vững

Từ thực tiễn triển khai, nhiệm vụ đã khẳng định vai trò của các trường đại học trong hệ sinh thái KNĐMST, không chỉ là nơi đào tạo nguồn nhân lực mà còn là trung tâm kết nối tri thức, doanh nghiệp và nhà đầu tư. Mô hình đào tạo kết hợp lý thuyết – thực hành – mentoring 1:1 được đánh giá là phù hợp với nhu cầu của startup Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

Có thể nói, nâng cao năng lực chuyên sâu cho startup không chỉ giúp từng doanh nghiệp phát triển mà còn góp phần nâng tầm chất lượng của toàn bộ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Đây chính là chìa khóa để Việt Nam xây dựng một cộng đồng startup vững mạnh, đủ sức cạnh tranh và hội nhập sâu rộng với khu vực và thế giới.

Ngô Thị Chuyên